Beter één goed voorbereide les, dan drie lessen op de automatische piloot

In wezen is onderwijs eenvoudig: zorg voor heldere, uitdagende opdrachten en geef leerlingen aandacht en feedback op het leerproces. Nederland slaagt hier goed in, want Nederland staat in de top 10 van best presterende onderwijslanden (OECD 2014). Desondanks klagen de twee belangrijkste actoren in het onderwijs: leerlingen vinden school saai, leraren ervaren een zware werkdruk.

Zinvolheid
Hoe langer leerlingen op school zitten, hoe minder ze tevreden zijn over de zinvolheid van de lessen. In de eerste klas van de middelbare school is nog 61% tevreden over de zinvolheid van de lessen. In 6 vwo vindt nog maar 26 procent van de leerlingen de lessen zinvol (LAKS-monitor 2014).

Volgens de Onderwijsinspectie is de Nederlandse scholier weinig gemotiveerd voor de lessen. Onderwijsinspecteurs zien regelmatig lessen waar leerlingen onvoldoende te maken krijgen met activerende, uitdagende didactische werkvormen. Een groot deel van de leerlingen is niet actief betrokken bij de lessen. In het voortgezet onderwijs gaat het om één op de vijf lessen (Onderwijsverslag 2014).

Werkdruk
Werkdruk onder leraren is al jarenlang het grootste probleem in onderwijsland. Het onderwijs kent het allerhoogste percentage burnout-klachten. Volgens de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden heeft één op de vijf leraren daar mee te maken. Vooral leraren in het middelbaar onderwijs zijn vaak emotioneel uitgeput. Van hen heeft 25 procent last van burn-out klachten. Gemiddeld is dat in Nederland 12,8 procent (RTL Nieuws)

Lumpsum
Kern van het probleem is tijd. Docenten hebben onvoldoende tijd om uitdagend en inspirerend onderwijs te verzorgen en onvoldoende tijd om feedback op het leerproces te geven.
Belangrijke  oorzaken hiervoor zijn de wet Onderwijstijd en de lumpsumbekostiging. Enerzijds verplicht de 1000 uren norm scholen veel lessen per week in te roosteren; anderzijds komt steeds minder budget beschikbaar voor lessen. Hoewel het budget van OCW de afgelopen 20 jaar is verdubbeld bij een vrijwel gelijk gebleven aantal leerlingen, geven leraren steeds meer lessen aan steeds vollere klassen (Minkema 2014).

Allerlei onderwijsorganisaties eten mee uit de ruif van OCW en scholen besteden veel van hun lumpsum aan onderwijs-gerelateerd personeel en aan vastgoed (‘stafdiensten als zelfrijzend bakmeel’, ‘externe onderwijsexperts’, ‘onderwijs­paleizen’, ‘derivatendebacle’).

minkema

Teach less, learn more
Landen in de PISA top 10 geloven niet dat méér lessen leiden tot betere onderwijsprestaties. In deze landen geven hoog opgeleide docenten relatief weinig lessen. De Finse onderwijskundige Sahlberg stelt:

Teaching 6 houres daily is a tough job and leaves many teachers too tired to engage in anything professional (Sahlberg, 2011).

In Shanghai, nummer 1 in de PISA ranglijst, geeft een docent slechts 3 zeer goed voorbereide lessen per dag (Friedman 2013). Ook Singapore, nieuwkomer in de top 3, voert een beleid van Teach less, learn more (Pak Tee Ng, 2014).

Less classroom-based teaching’ geeft  docenten de mogelijkheid lessen goed voor te bereiden, leerlingen meer feedback te geven en beter te volgen in hun studievoortgang, leerlingen met leerachterstanden extra te helpen, dagelijks met collega’s te reflecteren, betrokken te zijn in curriculumontwikkeling en te werken aan de eigen professionele ontwikkeling.
Al deze taken klaren docenten in deze landen binnen hun werktijd op school.
Beter één goed voorbereide les, dan drie lessen op de automatische piloot.

storify
Focus on competences for lifelong learning
Impressies van een studiereis naar Finland (okt. 2014)

Gepubliceerd door

Eus van Hove

Blended Learning Professional (BLP)